Hoe je dak ligt, bepaalt wat je panelen opwekken

Wat de Vlaamse overheid als ideaal noemt

Volgens vlaanderen.be is de stroomproductie het grootst als de panelen naar het zuiden kijken, ergens tussen zuidoost en zuidwest, onder een hoek van 30° tot 50°. Een opstelling op het oosten en westen levert wat minder, maar wekt ook 's ochtends en 's avonds stroom op. Schaduw van gebouwen, schoorstenen of bomen doet de opbrengst dalen.

Leefmilieu Brussel maakte in een infofiche uit 2010 een fijnere indeling, met recht op het zuiden onder 35° als ideaal. De stand van de zon en de invloed van de helling zijn sindsdien niet veranderd, dus de verhoudingen uit die fiche blijven bruikbaar. De rendementscijfers van panelen die erin staan, zijn wel verouderd.

Correctiefactor per richting en helling

De factor geeft aan welk deel van de opbrengst een dak haalt, vergeleken met een dak op het zuiden onder 30°. De tabel geldt voor een dak zonder schaduw.

Bron: Leefmilieu Brussel en APERe, infofiche 'Fotovoltaïsche zonne-energie – factoren die de productie beïnvloeden' (november 2010), met gegevens van HESPUL.

Wat de tabel je vertelt

Het verschil tussen zuid en zuidoost is klein: onder 30° gaat het om 4%. Een dak op het oosten of westen haalt onder die helling nog 90% van wat een zuidelijk dak oplevert. Volgens dezelfde fiche blijft het verlies op jaarbasis onder 10% voor richtingen van west/zuidwest tot oost/zuidoost, bij een helling van 10° tot 55°.

Een steile helling of een verticale gevel kost meer. Een paneel op een gevel op het zuiden haalt volgens de tabel 68%, op het oosten of westen 55%. Liggen panelen plat, dan maakt de richting niet uit en kom je op 93%.

Dat een schuin of minder gunstig gericht dak toch veel oplevert, heeft een verklaring: volgens de fiche bereikt ongeveer 60% van de zonne-energie ons in België als verstrooid licht, dat niet uit één richting komt.

Rekenvoorbeeld: dezelfde installatie op vijf daken

Leefmilieu Brussel berekent de productie als vermogen maal specifieke productie maal correctiefactor. We nemen een fictieve installatie van 4 kWp en 850 kWh per kWp: het getal dat de fiche voor Brusselse projecten gebruikt, en tegelijk de onderkant van wat Homedeal en Bobex noemen.

Rekenvoorbeeld zonder schaduw, geen voorspelling voor jouw dak. Met 1.000 kWh per kWp, de bovenkant bij Homedeal en Bobex, liggen alle uitkomsten ongeveer 18% hoger.

Oost-west en platte daken

Op een plat dak kies je zelf richting en helling. Homedeal noemt voor panelen op een plat dak een helling van 10° tot 35°, met 30° tot 35° als ideaal bij een opstelling op het zuiden, en 10° tot 15° bij een oost-westopstelling. Bobex houdt 35° als ideaal aan en 10° tot 13° voor oost-west.

Een oost-westopstelling spreidt de productie over de dag, wat de Vlaamse overheid als voordeel aanhaalt. Welke opstelling op jouw platte dak het meeste oplevert, hangt ook af van de beschikbare ruimte en van hoeveel gewicht het dak verdraagt. Dat laatste lees je bij je dak geschikt maken.

Schaduw: klein oppervlak, groot effect

Schaduw laat zich niet vangen in een factor per richting. Een schouw die 's namiddags over twee panelen schuift, een boom die elk jaar wat hoger wordt of een nieuwe dakkapel bij de buren: het effect hangt af van welke panelen geraakt worden en hoe ze geschakeld zijn.

Hoe groot het verlies uitvalt, bepaalt dus mee de elektrische opbouw. De fiche van Leefmilieu Brussel noemt bypassdiodes en omvormers met meerdere strings als manieren om het te beperken. Oplossingen die elk paneel apart regelen, bespreken we bij omvormer kiezen.

Kijk bij het inschatten van schaduw ook naar de winter. De zon staat dan lager en schaduwen worden langer, al leveren panelen in die maanden sowieso weinig.

Je dak nakijken op de Zonnekaart

De Zonnekaart van de Vlaamse overheid berekent voor daken een score op basis van de zoninstraling. Die hangt af van de grootte, de oriëntatie en de helling van het dak, en van schaduw.

1. 01

   Zoek je adres op

   Open de Zonnekaart via apps.energiesparen.be/zonnekaart en zoom in op je woning.

2. 02

   Lees de kleur per dakdeel

   Elk dakvlak krijgt een kleur: donkergroen, groen, lichtgroen, geel, oranje of grijs. De score geldt per dakdeel, niet voor het hele dak.

3. 03

   Bekijk de inschatting

   De kaart toont ook een kostprijs, een terugverdientijd en een mogelijk ontwerp op je dak. Investeringskosten en energieprijzen worden jaarlijks bijgewerkt.

4. 04

   Ken de grenzen

   Dakvensters, bestaande panelen of zonneboilers en de draagkracht van het dak zitten niet in de berekening. De hoogtegegevens dateren van 2013 tot 2015, dus een woning die later gebouwd werd, heeft er normaal geen score.

Noteer dit voor je aanvraag

In aanvragen via Renocheck kiest de meerderheid 'Onbekend' bij de oriëntatie. Dat mag, maar met deze gegevens kan een vakspecialist gerichter reageren.

• De richting van elk dakvlak, bijvoorbeeld met het kompas op je smartphone
• De helling, als die op de bouwplannen staat
• Schouwen, dakkapellen, dakvensters en antennes op of naast het dakvlak
• Bomen en gebouwen die op bepaalde uren schaduw geven
• Of het om een plat of een hellend dak gaat
• De kleur van je dakvlakken op de Zonnekaart

Veelgestelde vragen